Płatność gotówką ponad limit 15 000 zł a wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą

Like Don't move Unlike

 

2

Jeżeli chcesz porozmawiać o estońskim CIT, zapraszamy do naszej zamkniętej grupy na Facebooku:  

Stowarzyszenie Podatników Estońskiego CIT.

Czy płatność gotówką przez spółkę na estońskim CIT powyżej limitu 15 000 zł kreuje dochód z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą do opodatkowania ryczałtem?

Zdaniem Autora, przyjęcie tezy, zgodnie z którą samo przekroczenie limitu 15 000 zł przy płatności gotówkowej prowadziłoby do uznania wydatku za „niezwiązany z działalnością gospodarczą” w rozumieniu art. 28m ustawy o CIT, należałoby ocenić jako sprzeczne zarówno z konstrukcją ryczałtu od dochodów spółek, jak i z podstawowymi zasadami wykładni prawa podatkowego. Takie stanowisko prowadziłoby do rozszerzającej interpretacji przepisów represyjnych oraz do sztucznego tworzenia nowej kategorii dochodu, której ustawodawca nie przewidział.

Punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, zgodnie z którym opodatkowaniu ryczałtem podlega dochód z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Przepis ten nie definiuje wprost tego pojęcia, co oznacza konieczność zastosowania wykładni językowej, systemowej oraz celowościowej.

Wykładnia językowa prowadzi do wniosku, że „wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą” to takie wydatki, które nie pozostają w funkcjonalnym związku z prowadzoną działalnością, a więc nie służą osiąganiu, zabezpieczaniu ani zachowaniu źródła przychodów. Kryterium decydującym jest zatem cel i funkcja wydatku, a nie sposób jego zapłaty. Pojęcie to odnosi się do charakteru gospodarczego wydatku, a nie do formalnej zgodności czynności z innymi przepisami prawa. Wykładnia systemowa potwierdza tę konkluzję. W klasycznym CIT ustawodawca wprowadził szczególną sankcję podatkową za naruszenie art. 19 Prawa przedsiębiorców w postaci art. 15d ustawy o CIT, który wprost wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki zapłacone gotówką powyżej 15 000 zł. Tymczasem w rozdziale regulującym ryczałt od dochodów spółek brak jest analogicznej normy. Ustawodawca, tworząc model estońskiego CIT, świadomie zrezygnował z konstrukcji kosztów podatkowych i nie powiązał naruszenia art. 19 Prawa przedsiębiorców z powstaniem dochodu z art. 28m ustawy o CIT. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej przepisów podatkowych o charakterze represyjnym. Wykładnia celowościowa wskazuje natomiast, że celem opodatkowania „wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą” jest objęcie ryczałtem takich świadczeń, które w istocie zastępują dystrybucję zysku albo realizują prywatne potrzeby wspólników bądź mają charakter sankcyjny. Potwierdzają to Objaśnienia podatkowe Ministra Finansów dotyczące ryczałtu od dochodów spółek, w których jako przykłady wydatków niezwiązanych z działalnością wskazywane są m.in. wydatki o charakterze osobistym, konsumpcyjnym oraz sankcyjnym (kary, grzywny, odsetki za zwłokę). Nie wskazuje się natomiast na formalne naruszenia sposobu zapłaty jako przesłankę powstania dochodu.

Jeżeli chodzi o praktykę interpretacyjną, Dyrektor KIS w wydawanych interpretacjach dotyczących art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT konsekwentnie akcentuje, że o kwalifikacji wydatku jako „niezwiązanego z działalnością” decyduje jego gospodarczy sens. W interpretacjach dotyczących m.in. odsetek od zaległości podatkowych, kar administracyjnych czy wydatków na cele osobiste wspólników organ wskazuje, że są to wydatki niezwiązane z działalnością, ponieważ nie służą osiąganiu przychodów, lecz stanowią konsekwencję naruszenia prawa lub realizują interes prywatny. Jednocześnie w interpretacjach dotyczących zwykłych wydatków operacyjnych organy nie kwalifikują ich jako „niezwiązanych z działalnością” tylko dlatego, że nie mogłyby stanowić kosztu podatkowego w klasycznym CIT.

Co istotne, brak jest na ten moment interpretacji indywidualnych, w których Dyrektor KIS uznałby, że zapłata gotówką powyżej 15 000 zł sama w sobie powoduje powstanie dochodu z art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT. W dostępnej praktyce interpretacyjnej nie występuje pogląd, że naruszenie art. 19 Prawa przedsiębiorców automatycznie oznacza, iż wydatek staje się „niezwiązany z działalnością gospodarczą”. W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym estońskiego CIT pojawia się już ogólna teza, że katalog dochodów z art. 28m ustawy o CIT ma charakter zamknięty oraz że przepisy te nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Sądy podkreślają, że ryczałt ma charakter wyjątkowy i represyjny, dlatego podstawy opodatkowania muszą wynikać wprost z ustawy. Choć nie zapadł jeszcze wyrok wprost dotyczący limitu 15 000 zł, to ta linia orzecznicza wzmacnia argument, że nie można przez wykładnię tworzyć nowej kategorii „wydatków niezwiązanych z działalnością” tylko z powodu formy zapłaty. W konsekwencji należy przyjąć, że przekroczenie limitu 15 000 zł przy płatności gotówkowej może stanowić naruszenie art. 19 Prawa przedsiębiorców, ale nie powoduje automatycznie powstania dochodu z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 28m ustawy o CIT. Decydujące znaczenie ma gospodarczy cel wydatku, a nie techniczny sposób jego uiszczenia.

W efekcie, na gruncie wykładni językowej, systemowej i celowościowej oraz dotychczasowej praktyki interpretacyjnej organów podatkowych należy stwierdzić, że zapłata gotówką powyżej 15 000 zł przez podatnika opodatkowanego ryczałtem od dochodów spółek nie stanowi sama w sobie wydatku niezwiązanego z działalnością gospodarczą i nie powoduje powstania dochodu podlegającego opodatkowaniu estońskim CIT. Brak jest zarówno normatywnej podstawy prawnej, jak i potwierdzenia w orzecznictwie oraz interpretacjach, aby przyjąć odmienny pogląd.

Głos Stowarzyszenia Podatników Estońskiego CIT

www.spec.info.pl

Estoński CIT został zaprojektowany jako system opodatkowania zdarzeń o charakterze dystrybucyjnym lub quasi-dystrybucyjnym, a nie jako mechanizm sankcyjny za naruszenia formalne dotyczące sposobu dokonywania płatności. Wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą powinny być rozumiane jako wydatki pozbawione gospodarczego sensu z perspektywy spółki, realizujące cele prywatne wspólników lub mające charakter sankcyjny, a nie jako wydatki prawidłowe ekonomicznie, lecz dokonane z naruszeniem obowiązku płatności bezgotówkowej. Stowarzyszenie Podatników Estońskiego CIT stoi na stanowisku, że decydujące znaczenie dla kwalifikacji wydatku na gruncie art. 28m ustawy o CIT ma jego cel i funkcja w działalności gospodarczej spółki, a nie techniczny sposób jego zapłaty. W przeciwnym razie ryczałt od dochodów spółek zostałby przekształcony w instrument sankcyjny za uchybienia formalne, co pozostaje w sprzeczności z jego ratio legis oraz z konstytucyjną zasadą określoności obowiązków podatkowych. W ocenie SPEC, brak jest obecnie podstaw normatywnych, interpretacyjnych oraz orzeczniczych do twierdzenia, że zapłata gotówką powyżej 15 000 zł automatycznie generuje dochód z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Przyjęcie takiej wykładni należałoby uznać za nieuprawnione rozszerzenie zakresu opodatkowania ryczałtem oraz za odejście od fundamentalnej zasady, zgodnie z którą opodatkowaniu podlegają wyłącznie dochody wprost wskazane w art. 28m ustawy o CIT.

Jeżeli potrzebujesz konsultacji podatkowej w zakresie estońskiego CIT spójrz tutaj:

Doradztwo podatkowe oraz szkolenia w zakresie estońskiego CIT